Noto'g'ri tashkiliy-huquqiy shaklni tanlash O'zbekiston bozoriga kirishda oylab kechikish va minglab dollar yo'qotishga olib kelishi mumkin. Biz bunga ko'p guvoh bo'lganmiz — xorijiy kompaniya bozorni sinab ko'rish uchun Vakolatxona ochadi, keyin esa birorta ham sotish shartnomasini imzolay olmasligini tushunib qoladi.
Ushbu qo'llanma sizga aniq javoblar beradi: qaysi shakl biznesingizga mos, qanday hujjatlar kerak, qancha vaqt ketadi va qancha xarajat qilasiz.
Tashkiliy-huquqiy shakl tanlash nima uchun muhim?
Tanlagan shaklingiz O'zbekistondagi faoliyatingizning barcha jihatlariga ta'sir qiladi.
Soliq samaradorligi — har xil shakllar turli soliq majburiyatlarini o'z ichiga oladi. Noto'g'ri tanlov yildan-yilga ortiqcha to'lashga olib keladi.
Operatsion doira — ba'zi shakllar to'liq tijorat faoliyatiga ruxsat beradi, boshqalari esa sotishni butunlay taqiqlaydi.
Javobgarlik himoyasi — ayrim shakllar bosh kompaniya aktivlarini himoya qiladi, boshqalari esa mahalliy majburiyatlarga duchor qiladi.
Keyinchalik shaklni o'zgartirish deyarli qaytadan boshlashni anglatadi — yangi ro'yxatdan o'tish, yangi hujjatlar, yangi muddat.
Asosiy to'rtta shakl o’zchiga oladi
MChJ (Mas'uliyati Cheklangan Jamiyat)
Faol biznes yuritmoqchi bo'lgan xorijiy kompaniyalar va jismoniy shaxslar uchun eng mashhur tanlov.
Asosiy xususiyatlar:
- Ustav fondi chegaralanmagan (ta'sischilar belgilaydi)
- Javobgarlik ustav kapitalidagi ulush doirasida cheklangan
- Xodimlar yollash, shartnomalar imzolash, mol-mulk egallash, foydani olib chiqish mumkin
- Minimal ta’sischilar soni: 1
- Maksimal ta'sischilar soni: 50
- Direktor ta'sischilardan biri yoki boshqa shaxs bo'lishi mumkin
- Tarkibida yuridik shaxslar bo'lishi mumkin
Dividend solig'i: norezidentlar uchun 10%, rezidentlar uchun 5%
Muddat: 3-4 ish kuni (hujjatlar tayyor bo'lganda)
Xususiy korxona (XK)
Kimlar uchun mos: yakka tartibda biznes yuritish, kichik hajmdagi faoliyat
Asosiy xususiyatlar:
- Ustav fondi chegaralanmagan
- Faqat 1 ta ishtirokchi va 1 ta ta'sischi
- Egasi majburiy ravishda Direktor bo'ladi
- Subsidiar javobgarlik — egasi o'z mol-mulki bilan javob beradi
- Tarkibida yuridik shaxslar bo'lishi mumkin emas
Dividend solig'i: norezidentlar uchun 10%, rezidentlar uchun 5%
Vakolatxona
Bu yerda ko'plab xorijiy kompaniyalar qimmat xato qiladi.
Kimlar uchun mos: FAQAT bozor tadqiqoti va aloqalar o'rnatish
Muhim cheklov: tijorat faoliyati yurita olmaydi, sotish shartnomalari imzolay olmaydi, daromad ololmaydi.
Ko'rgazmalarda qatnashish, hamkorlar bilan uchrashish, bozorni o'rganish mumkin. Lekin biror narsa sotmoqchi bo'lsangiz — boshqa shakl kerak.
Filial
Kimlar uchun mos: loyihaviy ishlar, davlat shartnomalar, qurilish
Filial bosh kompaniyaning kengaytmasi sifatida ishlaydi. Bosh kompaniya hujjatlari o'tadi, lekin javobgarlik ham — bosh kompaniya filialning barcha majburiyatlari uchun javobgar.
Xorijiy yuridik shaxslar uchun MChJ ochish hujjatlari
Ta'sischilardan:
- Xorijiy yuridik shaxsning savdo reyestridan ko'chirma (ro'yxatga olingan joydan)
- Ko'chirmada bo'lishi kerak: to'liq nomi, ta'sischilar tarkibi, imzo huquqiga ega shaxslar
- Hujjat 1 yil ichida berilgan bo'lishi kerak
- Vakil uchun ishonchnoma
- Yangi MChJ benefitsiari kim bo'lishini aniqlash
- PINFL (shaxsiy identifikatsiya raqami) olish yoki ishonchnoma orqali olishni so'rash
Direktordan:
- Pasport/guvohnoma nusxasi ro'yxatdan o'tish bilan
- Agar Direktor xorijiy fuqaro bo'lsa — JShShIR
Muhim: mamlakatingizga qarab hujjatlar notarial tasdiqlash, apostil yoki konsullik legalizatsiyasi bilan taqdim etilishi kerak.
Bank hisob raqami ochishda qo'shimcha hujjatlar so'ralishi mumkin: ustav, ro'yxatdan o'tish guvohnomasi.
Xorijiy jismoniy shaxslar uchun MChJ ochish hujjatlari
Shaxsan ishtirok etganda:
- Xorijiy pasport nusxasi viza va vaqtinchalik ro'yxatdan o'tish bilan
- JShShIR
Shaxsan ishtirok etmagan holda:
- Xorijiy pasportning rangli skani
- Hujjatlar uchun rasm
- Asl nusxadagi ishonchnoma
Ro'yxatdan o'tish jarayoni nimalarni o'z ichiga oladi?
Bizning xizmatimiz quyidagilarni o'z ichiga oladi:
- Yurist bilan konsultatsiya
- Doimiy tezkor aloqa
- Firma nomini band qilish
- JShShIR olish (ta'sischi/direktor uchun ishonchnoma orqali)
- Soliq Organlarida ijarachi garantiya xati bilan yordam (kerak bo'lsa)
- Individual ta'sis hujjatlari paketi tayyorlash
- Muhr eskizini tayyorlash va tasdiqlash
- OKXON bo'yicha asosiy faoliyat turini tanlash
- Ro'yxatga topshirish, soliq turini belgilash, guvohnoma olish
- Bankda hisob ochish uchun oldindan ariza
- Istalgan dizayndagi muhr
- Bank uchun hujjatlar tayyorlash (qarorlar, bayonnomalar va h.k.)
- Ta'sis hujjatlarining elektron nusxalari
Bajarish muddati: 3-5 ish kuni
Qancha xarajat qilasiz?
Davlat boji: 412,000 so'm (jarayon davomida to'lanadi)
Xizmat narxi ta'sischilar turiga va ishtirok formatiga qarab belgilanadi. 5 daqiqalik Bepul konsultatsiya uchun biz bilan bog'laning.